ญี่ปุ่นมองไทย ญี่ปุ่นมองอเมริกา (ความเห็นส่วนตัว จากสิ่งที่เคยสัมผัสและผู้คนที่เคยเจอล้วนๆ)

ไทย
คนส่วนมากที่เจอถ้าไม่ได้แบบ “ชอบ” ประเทศไทยไปเลย ก็จะ “เฉยๆ” ตั้งแต่อยู่มายังไม่เคยเจอคนเกลียดไทยนะคะ แต่มันก็เป็นมารยาทเนอะ เขาคงไม่พูดบอกเรามาตรงๆ แต่ส่วนมากคนที่ชอบก็คือคนที่เคยไปเที่ยว เคยกินอาหารไทย มีเพื่อนคนไทย ฯลฯ ตามสูตร พวกเฉยๆ แบบไทยคืออะไร อยู่ตรงไหน เป็นส่วนหนึ่งของจีนหรือเปล่า (รวมถึงสลับกับไต้หวัน) ก็มีค่ะ เจอพอสมควร หรือที่รู้ว่าไทยอยู่ไหน แต่ไม่ได้สนใจก็มีค่ะ

อาจเพราะเราเห็นสื่อส่วนมาก ก็จะชอบแชร์ว่าคนญี่ปุ่น (หรือฝรั่ง) ชาติอื่นๆ รัก ชื่นชอบประเทศไทยอย่างนั้นอย่างนี้ แต่จริงๆ คนเหล่านี้ก็มีบ้าง ไม่ใช่ทั้งหมด

แค่อยากฝากไว้ว่า ถ้าเวลาเขาถามแล้วเราตอบว่ามาจากไหนก็อย่าไปคาดหวังมากว่าเขาจะต้อง “โอโห ประเทศไทย อาหารไทยอร่อยมาก เมืองไทยสวยมาก” พวกที่รู้จักเมืองไทย แต่เฉยๆ ก็มีเยอะค่ะ

หรือพวกที่ไม่ได้ “เกลียด” เราแต่ว่ารู้สึกว่าประเทศไทยไม่ปลอดภัย ไม่ได้สวยงามเหมือนในหนังสือท่องเที่ยวก็มีเยอะค่ะ ช่วงที่เราไป ขนาดโฮสเราค่อนข้างชอบไทยนะ ยังแบบ “กรุงเทพปลอดภัยอยู่ไหม” (ช่วงนั้นมีรัฐประหาร) ถามอยู่หลายวันมากอ่ะ 55 เราก็แบบ ยังโอเคอยู่นะ ด้วยความที่สื่อในทีวี นสพ เสนอข่าวแบบ Extreme มาก นั่งดูเองยังกลัวประเทศตัวเองเลย 55

อเมริกา
เท่าที่เคยเจอมาทั้งหมด เจอแต่ “ชอบมากกกกก” กับ “ชอบ” ยังไม่เคยเจอไม่ชอบหรือว่าเฉยๆ เลยนะ เพราะคนที่เราเจอส่วนมากก็เป็นเด็กวัยรุ่น หรือไม่ก็รุ่นพ่อแม่เรา (สี่สิบห้าสิบ) ยังไม่ได้คุยกับคนแก่ๆ เท่าไหร่

เวลาบอกว่าเราเรียนอยู่เมกาแต่ละคนก็จะตื่นเต้นมากก เรียนอยู่ไหน อเมริกาเป็นไง ภาษาอังกฤษต้องเก่งละสิ ฯลฯ เราว่าอารมณ์ของคนญี่ปุ่นมองอเมริกาก็คล้ายๆ กับคนไทยมองอเมริกานะคะ ส่วนมากก็จะค่อนไปทางบวก อย่างน้อยก็มองว่าเป็นประเทศทันสมัย ภาษาอังกฤษ ฯลฯ เวลาเดินตามท้องถนนก็จะเจอคนใช้กระเป๋าแบรนด์ต่างๆ ทั้งหลุยส์ ทั้งโค้ชเป็นปกติค่ะ เราว่าคนญี่ปุ่นก็ค่อนข้างติดแบรนด์พอสมควร อาจพอๆ กับคนไทยหรือมากกว่าอีก เพราะคนญี่ปุ่นจะพิถีพิถันเรื่องการแต่งตัวมากกกก เป๊ะตั้งแต่หัวยันขนตา 55

ขอนอกเรื่องหน่อย อันนี้ไม่เกี่ยวกับญี่ปุ่นแล้วนะ แต่เกี่ยวกับประเทศใกล้ๆ ญี่ปุ่น ไม่อยากพูดชื่อตรงๆ เพราะข้อมูลเราก็ไม่ชัวร์ เป็นสิ่งที่เราลองเองเล่นๆ ล้วนๆ
พอดีหลังจากเสร็จญี่ปุ่น เราก็ไปประเทศนั้นต่อ ก็ไปเดินเล่น ช็อปปิ้ง ท่องเที่ยวปกติ แต่เราพูดภาษานั้นไม่ได้ พวกพนักงานตามร้านก็จะชอบเข้ามาถามว่ามาจากไหน เพราะเขามีพนักงานที่พูดได้หลายภาษา
เคยเขาลองร้านนึง พอเราบอกว่าเป็นคน “ไทย” เราสัมผัสได้ถึงระดับความต้อนรับลดลงเลย แล้วก็เจออยู่หลายครั้งนะ (ยกเว้นเจอพนักงานเป็นคนไทย)
เคยลองทีเดียว บอกว่าเป็นญี่ปุ่น 55 เขาก็ต้อนรับดีค่ะ แต่แถไปทีเดียวพอ เจ็บ เพราะภาษาญีปุ่นก็ไม่ค่อยได้
ที่ลองแล้วเวิร์คที่สุดแล้วถ้ากลับไปประเทศนี้อีกก็อาจทำอีกก็ คือบอกว่ามาจากอเมริกา แบบว่ามองเราแบบตื่นเต้นมากกก แบบว่าอยู่ที่นั้นหรอ มาเกาหลีมาทำอะไร มีญาติอยู่ไหม เก่งนะ มาคนเดียว 55 พนักงานขายก็บริการ พูดจา สีหน้าดูดีขึ้นมาก พักหลังๆ เลยเริ่มมั่วไปว่ามาจากอเมริกา รู้สึกชีวิตง่ายขึ้นดี บริการดีขึ้นนิดนึงด้วย โดยเฉพาะเวลาที่ทำไรผิด ดูโง่ๆ สายตาเขาก็ไม่ค่อยดูถูกอ่ะ

อีกรอบตอนอยู่อเมริกานั่นแหละ
บางที คนข้างทาง ไม่รู้จักก็ชอบมาชวนคุยว่าแบบมาจากไหน มาเที่ยวกับหรอ ฯลฯ (คือเมกามันมีวัฒนธรรมคุยกะคนแปลกหน้า แบบที่ป้ายรถเมล์ ทางเดิน บางทีคนเขาก็ทัก ก็พูดกันนะ) เมื่อก่อนก็บอกว่ามาจากไทย ครั้งนั้นลองดู ไปนิวยอร์ค เลยบอกว่ามาจากบอสตัน 55 (ไม่ได้โกหก มาจากบอสตันจริงๆ)
ก็รู้สึกว่า คนเขาดูเป็นมิตรขึ้นนะ (คนๆ นั้นคือ homeless ค่ะ) พักหลังๆ เลยลองใช้มุกนี้ดู รู้สึกปลอดภัยขึ้นระดับหนึ่ง 55 แต่ส่วนมากก็เน้นดูสถานการณ์ว่าเขาเป็นใคร ยังไง ที่ไหน

กลับเข้าเรื่อง สรุปว่าญี่ปุ่นเป็นประเทศที่มองไทยดีค่ะ ไม่เคยเจอคนไม่ชอบไทย แต่อาจมองไทยในมุมแบบด้อยกว่า คือไม่ได้ไม่ชอบ แต่ก็ไม่ได้ตื่นเต้น ชั้นชอบอังกฤษ ฝรั่งเศสอะไรแบบนี้ก็เจออยู่บ่อย ถ้าเจอคนพวกนี้แล้วมีเหตุต้องคุยกัน เราก็จะบอกไปว่าเรามาจากเมกา ระดับความน่าตื่นเต้นของเขาในตัวเราจะเพิ่มขึ้นทันที 55

ทั้งนี้ เป็นประสบการณ์ล้วนๆ ของเรานะคะ หลายคนอาจเจออะไรแตกต่าง มันก็ขึ้นอยู่กับตัวคุณ แต่ทุกวันนี้ก็ภูมิใจที่บอกว่าตัวเองเป็นคนไทย ไม่ว่าจะที่ญี่ปุ่น ที่อเมริกา หรือที่อื่นๆ แค่บางทีต้องดูสถานการณ์บ้าง… เพราะบางทีคนไทยด้วยกันก็ทำเสียชื่อไว้เยอะ เราก็เลยต้องพลิกแพลง ระวังตัวบ้าง

อยู่คนเดียวต่างเมืองนิน่า ก็ต้องดูแลตัวเอง…

มาเพิ่ม (พอดีเห็นจากความเห็นย่อย)
ตอนเรามาญี่ปุ่นใหม่ๆ ก็ไม่ค่อยกล้าพูดหรืออะไรเกี่ยวกับอเมริกาเท่าไหร่นะคะ เพราะเดาใจไม่ถูก ไม่รู้คนเขาเกลียดฝังลึกหรือเปล่า ถ้าเจอคนแก่ๆ สัก 70-80 ขึ้น เราจะไม่พูดอะไรเกี่ยวกับอเมริกาเลย (ปลอดภัยไว้ก่อน) แต่ถ้าเป็นรุ่นพ่อ แม่เราก็จะมองอเมริกาค่อนข้างดี Positive แต่ก็ยังมีระยะห่าง วัฒนธรรมที่แตกต่าง คือมองอเมริกาว่าดี แต่ถามว่าอยากไป “อยู่” ไหม ก็คงไหม เรารู้สึกว่าคนรุ่นนี้จะยังมีความเป็น Japanese อยู่สูง

แต่ถ้ามาถึงรุ่นเรา (หรืออาจเป็นเฉพาะเพื่อนญี่ปุ่นของเรา) จะมองอเมริกาในแง่เหมือนเป็นไอดอล อยากเลียนแบบ อยากเป็น อยากอยู่ (ไม่ใช่กับทุกคน และไม่ใช่เรื่องที่ผิดนะคะ) อาจด้วยความที่เป็นเด็กเจนวาย ที่เชื่อว่าเป็นรุ่นที่มีความคิดเป็นของตัวเอง ต้องการอิสระ และอเมริกามันเป็นประเทศที่ตอบโจทย์ตรงนี้ได้ตรงนี้พอดี

ถ้าให้เราวิเคราะห์ (แบบมั่วๆ) เราคิดว่าสาเหตุที่คนรุ่นหลังตั้งแต่รุ่นพ่อแม่จนถึงปัจจุบันไม่ได้เกลียดอเมริกา อาจเป็นเพราะว่าอเมริกาก็ช่วยญี่ปุ่นเยอะเหมือนกันในช่วงหลังสงครามโลก ทั้งด้านรูปธรรมอย่างการวางผังเมืองจะเห็นได้ว่าเมืองฮิโรชิมามีผังเมืองที่เหมือนอเมริกาเลย คือเป็นบล็อกๆ และเรื่องนามธรรมต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นความคิดด้านประชาธิปไตย ฯลฯ (ซึ่งตอนนั้นอเมริกาก็หวังใช้ญี่ปุ่นเป็นหนึ่งในฐานหลักในการสู้กับคอมมิวนิสต์เหมือนกัน)
ฉะนั้น ความสัมพันธ์ ความใกล้ชิด เราว่ามันก็เลยกลายเป็นความรู้สึกชื่นชอบอเมริกันขึ้นมา

อธิบายงงป่ะ ถ้างงคิดง่ายๆ คือ

ลองไปถามคนไทยรุ่นคุณยายเราสิ (อายุ 80) เป็นช่วงที่วัยเด็กเจอสงครามโลกครั้งที่สอง บอกได้เลยว่าพวกนี้เกลียดญี่ปุ่นมากกก ยิ่งบ้านเราเป็นคนจีน =_= อ่านหนังสือพิมพ์จีนทุกวัน ยิ่งช่วงที่ทะเลาะกันเรื่องเกาะจีนญี่ปุ่น ยิ่งแบบ…ฟังทั้งตาทั้งยายด่าญี่ปุ่นทุกวันอ่ะ 55

พอมารุ่นพ่อแม่เรา (40-60) คนรุ่นนี้ถ้าสัก 10-20 ปีก่อนก็ไม่ได้ชอบแต่ก็ไม่ได้เกลียดญี่ปุ่นมาก อาจไม่รู้จักญี่ปุ่นเท่าไหร่ด้วย (เนื่องจากเทคโนโลยี)  คนกลุ่มนี้เพิ่งมาเที่ยวญี่ปุ่นในช่วงหลังๆ เอง… คนกลุ่มนี้ถามว่าชอบญี่ปุ่นไหม ส่วนมากก็ชอบนะ เมืองสวย สะอาด ฯลฯ แต่ถ้าถามว่าอยากย้ายไปอยู่ไหม ก็คงตอบได้ว่าไม่ ส่วนหนึ่งเพราะภาษา งานที่ทำอยู่และวัฒนธรรมที่ไม่ชิน เปรียบได้กับคนรุ่นโฮสพ่อ โฮสแม่เราที่มีต่ออเมริกา

พอมาถึงเด็กรุ่นเรา คือเด็กเจนวาย เราเชื่อว่าคนส่วนมากก็จะชอบญี่ปุ่น มากน้อยแตกต่างกันไป ถามว่าอยากไปอยู่ไหม ก็คงมีทั้งมีและไม่มี (ซึ่งญี่ปุ่นต่างกับอเมริกาตรงหนึ่ง คืออเมริกามีชื่อด้านเสรีภาพซึ่งตอบโจทย์ชีวิตเด็กเจนวายได้ดี ในขณะที่ญี่ปุ่นขึ้นชื่อเรื่องระเบียบวินัย กฎต่างๆ ก็อาจเป็นอีกปัจจัยที่ทำให้ความอยากไปของเด็กกลุ่มนี้น้อยลง)
แต่เด็กกลุ่มนี้ เด็กรุ่นเรา ก็เห็นบ่อยกับการที่ใช้ชีวิตใกล้ชิดกับวัฒนธรรมญี่ปุ่นประยุกต์ เห็นได้ชัดกับการเติบโตของพวกร้านอาหารญี่ปุ่น ร้านกาแฟสไตล์ญี่ปุ่นที่เติบโตขึ้นมากในช่วงหลังๆ

ก็เป็นมุมเปรียบเทียบที่ดีที่เดียวถึงมุมที่ญี่ปุ่นมองอเมริกาและไทยมองญี่ปุ่น
ซึ่งครั้งหนึ่งญี่ปุ่น-อเมริกาก็เคยเป็นศัตรูกัน ไทย-ญี่ปุ่นก็เคยสู้กัน แต่ในวันนี้มุมมองที่เรามองกันก็เปลี่ยนแปลงไปมากแล้ว

การวิเคราะห์ไม่มีหลักฐานใดๆ เกิดจากการสังเกตของเราล้วนๆ ถ้าใครเห็นต่าง หรืออยากเสนอแนะคอมเม้นต์ได้นะคะ แต่อย่าใช้คำรุนแรงนะ (ขอร้องโดยเฉพาะคอมเม้นต์นี้)
จริงๆ เขียนไปก็เครียดไปนิดๆ เพราะมันเป็นการวิเคราะห์แนวรวมที่กว้างมากก เป็นการ generalize มากกกกกกถึงมากที่สุด

Advertisements